Eski Zaha Hadid genel merkezi Londra’da halka açık sanat mekanı olarak açılıyor
Dünyanın saygın çağdaş sanat kurumlarından biri olan New York Modern Sanat Müzesi (MoMA – Museum Of Modern Art), bugünlerde galerilerinde sergilediği eserlerden ziyade kapısındaki protestolarla gündemde. Küresel sanat dünyasının kalbinde yer alan kurum, güç sahiplerinin kültürel sermaye aracılığıyla itibarlarını nasıl koruduğuna dair hararetli bir tartışmanın merkezine dönüşmüş durumda. Çatışmanın odağındaki isim ise MoMA mütevelli heyeti üyesi ve milyarder koleksiyoner Leon Black.
Krizin Kökenleri: Leon Black ve Jeffrey Epstein İlişkisi
Küresel yatırım şirketi Apollo Global Management’ın kurucusu olan Leon Black, aynı zamanda sanat dünyasının en büyük finansörlerinden ve koleksiyonerlerinden biri. Ancak Black’in ismi son yıllarda sanattan ziyade, uluslararası bir cinsel istismar ağı kurmaktan hüküm giyen ve 2019’da cezaevinde şüpheli şekilde ölü bulunan Jeffrey Epstein ile kurduğu derin ilişkilerle anılıyor.
Bağımsız soruşturmalar, Black’in Epstein’e “finansal danışmanlık ve vergi planlaması” adı altında tam 158 milyon dolar ödediğini ortaya koymuştu. Kendisine yöneltilen çok sayıda tecavüz ve taciz suçlamasını kesin bir dille reddeden Black bugüne kadar herhangi bir ceza almamış olsa da, Epstein skandalının yıkıcı yankıları yakasını bırakmıyor. Artan baskılar üzerine Apollo’daki CEO’luk görevinden ayrılmak zorunda kalan Black, MoMA yönetim kurulundaki güçlü koltuğunu ise ısrarla korumaya devam ediyor.
MoMA Kapısında “Epstein Dosyaları”
Bu ısrar, aktivistlerin öfkesini MoMA’nın kapısına taşıdı. Geçtiğimiz günlerde müze binasının bulunduğu caddede toplanan aktivist gruplar, bu karanlık ilişkinin müzenin kurumsal kimliğini zehirlediğini belirterek Black’in derhal ihraç edilmesini talep etti.
“We Are UltraViolet” ve “Zaman ve Hafıza Projesi” gibi grupların organize ettiği eylemin en vurucu kısmı, sokak ortasına kurulan gezici “Epstein-Trump Okuma Odası” oldu. Binlerce sayfalık kamuoyuna sızan “Epstein Dosyaları”nın halka açık şekilde sergilendiği bu mobil kütüphanede, Black’in isminin tam 8.500’den fazla kez geçtiği yüzlerce ziyaretçiye kanıtlarıyla sunuldu.
Kültürel İktidar ve “Artwashing” (Sanatla Aklama) Sorunu
Bu protesto, yalnızca tartışmalı bir figürün istifası talebinden çok daha derin bir sosyolojik kırılmaya işaret ediyor. Protestonun sözcülerinden Nicole Regalado’nun, “MoMA, Leon Black’in itibarını ‘temizlemesine’ yardımcı oluyor” şeklindeki çıkışı, güncel sanat teorisinde sıkça tartışılan artwashing pratiğinin somut bir örneği.
Müzeler sadece sanat eserlerinin sergilendiği pasif mekânlar değil; toplumsal hafızayı şekillendiren, hangi sanatçıların öne çıkacağına ve hangi hikâyelerin meşruiyet kazanacağına karar veren devasa kültürel iktidar alanlarıdır. Epstein gibi bir figürün suç şebekesine finansal alan açmış, hakkında ciddi cinsel şiddet iddiaları bulunan bir ismin, toplumun estetik ve kültürel yönelimlerini belirleyen bir masada oturması, kültür endüstrisinin etik sınırlarını yeniden tartışmaya açıyor. Bu durum, ekonomik gücün kültürel sermayeye dönüştürülerek kişisel sicillerin nasıl aklandığını açıkça gözler önüne seriyor.
MoMA yönetimi şu ana kadar sessizliğini ve Leon Black’e olan desteğini korurken, uluslararası sanat dünyası şu temel soruyla yüzleşmek zorunda kalıyor: Prestijli kültür kurumları, büyük bağışçıların karanlık geçmişlerini örtmek için birer “itibar çamaşırhanesi” olarak işlev görmeye devam mı edecek, yoksa toplumsal adalet ve etik değerleri savunan şeffaf kamusal alanlar olarak kendi özerkliklerini mi savunacak?
Görseller: Hyperallergic’ten alınmıştır.
